<?xml version='1.0' encoding='utf-8'?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.2 20190208//EN" "http://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.2/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.2" xml:lang="ru" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="issn">2408-932X</journal-id><journal-title-group><journal-title>Научный результат. Социальные и гуманитарные исследования</journal-title></journal-title-group><issn pub-type="epub">2408-932X</issn></journal-meta><article-meta><article-id pub-id-type="doi">10.18413/2408-932X-2025-11-2-0-2</article-id><article-id pub-id-type="publisher-id">3828</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="heading"><subject>ИССЛЕДОВАНИЯ</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title>&lt;strong&gt;Полоцкая неосхоластика в интеллектуальном российском пространстве: основные этапы развития&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;</article-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>&lt;strong&gt;Polotsk neoscholasticism in the Russian intellectual space: main stages of development&lt;/strong&gt;&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author"><name-alternatives><name xml:lang="ru"><surname>Климович</surname><given-names>Анна Игоревна</given-names></name><name xml:lang="en"><surname>Klimovich</surname><given-names>Anna I.</given-names></name></name-alternatives><email>3117135@gmail.com</email><xref ref-type="aff" rid="aff1" /></contrib></contrib-group><aff id="aff1"><institution>Белорусский государственный медицинский университет</institution></aff><pub-date pub-type="epub"><year>2025</year></pub-date><volume>11</volume><issue>2</issue><fpage>0</fpage><lpage>0</lpage><self-uri content-type="pdf" xlink:href="/media/humanities/2025/2/Социогум_исследования_том_11_вып._2-2.pdf" /><abstract xml:lang="ru"><p>Статья посвящена малоизученному вопросу формирования и развития локальной философской традиции полоцкой неосхоластики в российском интеллектуальном пространстве XIX&amp;nbsp;века. Ее исследование позволяет по-новому оценить развитие религиозной философии, а также пересмотреть специфику адаптации идей Просвещения в российском культурном контексте, определить степень присутствия западноевропейских схоластических идей в местном философском ландшафте. Цель статьи&amp;nbsp;&amp;ndash; выявление и анализ основных этапов формирования и развития традиции полоцкой неосхоластики в интеллектуальном российском пространстве. Методология исследования включает использование идей концепции культурного трансфера, историко-сравнительного метода. В работе выявлены и проанализированы три основных периода формирования и развития полоцкой неосхоластики, получившие следующие названия: генезис, институализация, трансфер. Представлены соответствующие каждому из периодов работы, идеи, определены характерные черты каждого периода. Исследование обладает необходимой новизной, поскольку позволяет переосмыслить интеллектуальные процессы, происходившие в Российской империи в конце XVIII&amp;nbsp;&amp;ndash; первой половине XIX&amp;nbsp;века.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="en"><p>The article focuses on the under-researched topic of the formation and development of the local Polotsk neo-Scholastic philosophical tradition within the Russian intellectual sphere of the 19th century. Studying it enables us to re-evaluate the development of religious philosophy and reconsider how the ideas of the Enlightenment were adapted in the Russian cultural context. It also allows us to determine the extent to which Western European scholastic ideas were present in the local philosophical landscape. The purpose of the article is to identify and analyze the main stages of the formation and development of the tradition of Polotsk neo-Scholasticism in the intellectual Russian space. The research methodology includes the use of the historical and philosophical method, ideas of the concept of cultural transfer, and the historical and comparative method. The work identifies and analyzes three main periods of the formation and development of Polotsk neo-Scholasticism, which received the following names: genesis, institutionalization, transfer. The works and ideas corresponding to each of the periods are presented, and the characteristic features of each period are determined. The study is novel in that it allows us to rethink the intellectual processes that took place in the Russian Empire in the late 18th and early 19th centuries.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>неосхоластика</kwd><kwd>локальная философская традиция</kwd><kwd>Полоцк</kwd><kwd>Российская империя</kwd><kwd>история философской мысли Беларуси</kwd><kwd>Полоцкая иезуитская академия</kwd><kwd>иезуитская философия</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="en"><kwd>neo-Scholasticism</kwd><kwd>local philosophical tradition</kwd><kwd>Polotsk</kwd><kwd>Russian Empire</kwd><kwd>history of philosophical thought in Belarus</kwd><kwd>Polotsk Jesuit Academy</kwd><kwd>Jesuit philosophy</kwd></kwd-group></article-meta></front><back><ref-list><title>Список литературы</title><ref id="B1"><mixed-citation>Баўтовіч,&amp;nbsp;М. (2018), Кнігадрук у Полацку (1774&amp;ndash;1829), Полацкае ляда, Полацк.</mixed-citation></ref><ref id="B2"><mixed-citation>Ганчарук,&amp;nbsp;I.&amp;nbsp;Г. и Ганчар,&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;I. (2012), Рымска-Каталiцкi Касцёл у Беларусi (1772&amp;ndash;1830&amp;nbsp;гг.), ГДАУ, Гродна.</mixed-citation></ref><ref id="B3"><mixed-citation>Гончарова,&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;А. (2006), &amp;laquo;Рецензия на издание: Латиноязычные риторики на Беларуси: Полоцкий трактат &amp;ldquo;О риторическом искусстве... 1788, 1799 годов издания&amp;rdquo;&amp;raquo;, Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка, 3, 147-149.</mixed-citation></ref><ref id="B4"><mixed-citation>Иванов,&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Л. (2012), &amp;laquo;Философия иезуитов как утраченный ключевой элемент научного ландшафта 17 века: О неполноте традиционного образа истории философии и истории наук Нового времени&amp;raquo;, Философия истории философии: Обязательность и навязчивость исторического: к 70-летию со дня рождения профессора К.А. Сергеева, Малышкин,&amp;nbsp;Е.&amp;nbsp;В. (ред.), Издательский дом СПбГУ, Санкт-Петербург, 120-142.</mixed-citation></ref><ref id="B5"><mixed-citation>Инглот,&amp;nbsp;М. (2004), Общество Иисуса в Российской Империи (1772&amp;ndash;1820&amp;nbsp;гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире, Институт философии, теологии и истории Св. Фомы, Москва.</mixed-citation></ref><ref id="B6"><mixed-citation>Серабракоў,&amp;nbsp;З. (2000), &amp;laquo;Філязофія Акадэміі езуітаў у Полацку&amp;raquo;, Фрагменты, 3-4 [Электронный ресурс], URL: https://knihi.com/storage/frahmenty/9serabrakow.htm (дата обращения: 07.03.2025).</mixed-citation></ref><ref id="B7"><mixed-citation>Angiolini,&amp;nbsp;G. (1819), Instutiones Philosophicae ad usum studiosorum Academiae Polocensis, Polotsk, Belarus.</mixed-citation></ref><ref id="B8"><mixed-citation>Bouhours,&amp;nbsp;D. (1880), Uwagi crześcijańskie na każdy dzień miesąca z dodatkiem uwag o miłości oskiej i listu św, Franciszka Ksawier, drukiem Fr. Pobudkiewicza w dzierż. A. Kozańskiego, Krak&amp;oacute;w, Poland.</mixed-citation></ref><ref id="B9"><mixed-citation>Buczyński,&amp;nbsp;V. (1842), Institutiones doctrinae religionis, in quibus principia philosophica ad veritates religionis applicantur conscriptae, typis Congregationis Mechitaristicae, Viennae, Austria.</mixed-citation></ref><ref id="B10"><mixed-citation>Buczyński,&amp;nbsp;V. (1843), Instutiones philosophicae, pars prima continens logicam, typis Congregationis Mechitaristicae, Viennae, Austria.</mixed-citation></ref><ref id="B11"><mixed-citation>Chmielowski,&amp;nbsp;P. (1898), Liberalizm i obskurantyzm na Litwie i Rusi (1815&amp;ndash;1823), Warszawa, Poland.</mixed-citation></ref><ref id="B12"><mixed-citation>Czarnocki,&amp;nbsp;F.&amp;nbsp;K. (1820), &amp;ldquo;Czy można teolog&amp;oacute;w słusznie obwiniać, że na filozofię 18go wieku powstają?&amp;rdquo;, Miesięcznik Połocki, 4(1), 44-57.</mixed-citation></ref><ref id="B13"><mixed-citation>Daugnon de,&amp;nbsp;F.&amp;nbsp;F. (1906), Gli italiani in Polonia dal IX secolo al XVIII: note storiche con brevi cenni genialogici araldici a biographici, Plausi e Cattaneo, Crema, Italy.</mixed-citation></ref><ref id="B14"><mixed-citation>Edwards,&amp;nbsp;D.&amp;nbsp;W. (1977), &amp;ldquo;Count Joseph Marie de Maistre and Russian Educational Policy, 1803&amp;ndash;1828&amp;rdquo;, Slavic Review, 1, 54-75.</mixed-citation></ref><ref id="B15"><mixed-citation>Giżycki,&amp;nbsp;J.&amp;nbsp;M.&amp;nbsp;A. (1905), Materyały do dziej&amp;oacute;w Akademii Połockiej i szk&amp;oacute;ł od niej zależnych, Druk W.L. Anczyca i sp&amp;oacute;łki, Krak&amp;oacute;w, Poland.</mixed-citation></ref><ref id="B16"><mixed-citation>Ha&amp;uuml;y,&amp;nbsp;R. (1806), Trait&amp;eacute; &amp;eacute;l&amp;eacute;mentaire de physique [Elementary treatise on physics], Paris, France.</mixed-citation></ref><ref id="B17"><mixed-citation>Iwicki,&amp;nbsp;I. (1818), &amp;ldquo;Rozprawa, w kt&amp;oacute;rej się dowodzi, iż ludzie zepsutych obyczaj&amp;oacute;w we względzie nauk moralnych dobrymi pisarzami być nie mogą&amp;rdquo;, Miesięcznik Połocki, 3(12), 274-296.</mixed-citation></ref><ref id="B18"><mixed-citation>Južnič,&amp;nbsp;S. (2004),&amp;ldquo;Gabrijel Gruber med Rusi&amp;rdquo;, Arhivi, 27, 209-241.</mixed-citation></ref><ref id="B19"><mixed-citation>Manni,&amp;nbsp;J.&amp;nbsp;B. (1756), Filozofia chrzescijanska przez uwagi wiecznosci naprzod dwiema xiążeczkami, iedna pod tytulem Axiomata chrzescianskiej filozofii. Druga, pod tytulem: Katownie więzenia piekelnego, Drukarnia J.K.M. S.J. Coll. Soc. Jesu, Lublin, Poland.</mixed-citation></ref><ref id="B20"><mixed-citation>Nannotte,&amp;nbsp;C.-F. (1782), Dikcyonarz Filozoficzny Religii : w kt&amp;oacute;rym gruntują się wszystkie Wiary Swiętey artykuły ułożone od Niewiernych, i odpowiada się na wszystkie ich zarzuty, Drukarnia przy Akademii, Wilno, Lithuania.</mixed-citation></ref><ref id="B21"><mixed-citation>Piotrowicz,&amp;nbsp;S. (1818), &amp;ldquo;Rozprawa o skutkach nadprzyrodzonych, z powodu artykułu C. W. Hufelanda, umieszczonego w &amp;bdquo;Pamiętniku Magnetycznym Wileńskim&amp;rdquo; (n.&amp;nbsp;VIII, s.&amp;nbsp;344) pod pytaniem: Co jest nadprzyrodzonego? Co jest przeciwne zdrowemu rozsądkowi&amp;rdquo;, Miesięcznik Połocki, 1(4), 244-274.</mixed-citation></ref><ref id="B22"><mixed-citation>Piotrowicz,&amp;nbsp;S. (1818), &amp;ldquo;O skutkach nadprzyrodzonych rozprawa druga, z powodu artykułu C.W. Hufelanda, umieszczonego w &amp;bdquo;Pamiętniku Magnetycznym Wileńskim&amp;rdquo; (N.&amp;nbsp;VIII, s.&amp;nbsp;344) pod pytaniami: Co jest nadprzyrodzonego? Co jest przeciwne zdrowemu rozumowi?&amp;rdquo;, Miesięcznik Połocki, 2(6), 75-117.</mixed-citation></ref><ref id="B23"><mixed-citation>&amp;ldquo;Przymierze między dzisiejszą filozofią i religią&amp;rdquo; (1818), Miesięcznik Połocki, 1(1), 58-62.</mixed-citation></ref><ref id="B24"><mixed-citation>Roothaan,&amp;nbsp;J.&amp;nbsp;P. (1940), &amp;ldquo;Epistola DX Ad R. P. Seraphinum Sordi&amp;rdquo;, Epistolae Ioannis Phil. Roothaan Societatis Jesu praepositi generalis XXI v.3 pars secunda, Apud Postulatorem Generalem S.I., Rome, Italy, 365-368.</mixed-citation></ref><ref id="B25"><mixed-citation>Roothaan,&amp;nbsp;J.&amp;nbsp;P. (1818), &amp;ldquo;Uwaga nad uwagami o ludziach stuletnich, umieszczonemi w Nrze 123 Ruskiego Inwalida&amp;rdquo;, Miesięcznik Połocki, 3(11), 153-171.</mixed-citation></ref><ref id="B26"><mixed-citation>Rozaven,&amp;nbsp;J.&amp;nbsp;L. (1818), &amp;ldquo;Herodot i Diodor Sicylijski czy są godnymi wiary w tem co mowią o monarchii egipskiej; i czy ich powaga większa jest od Moyżesza, jeśli w tym prawodawcy żyd&amp;oacute;w uważać zachcemy tylko dzieiopisa, nie zaś pisarza natchnionego od Boga&amp;rdquo;, Miesięcznik Połocki, 2(8), 219-255.</mixed-citation></ref><ref id="B27"><mixed-citation>Rozaven,&amp;nbsp;J.&amp;nbsp;L. (1825), La v&amp;eacute;rit&amp;eacute; d&amp;eacute;fendue et prouv&amp;eacute;e par les faits, contre les calomnies anciennes et modernes, Avignon, France.</mixed-citation></ref><ref id="B28"><mixed-citation>Rozaven,&amp;nbsp;J.&amp;nbsp;L. (1862), L&amp;#39;&amp;eacute;glise russe et l&amp;#39;&amp;eacute;glise catholique, Duprat, Paris, France.</mixed-citation></ref><ref id="B29"><mixed-citation>Stachowski,&amp;nbsp;F.&amp;nbsp;K. (1820), &amp;ldquo;O tolerancji&amp;rdquo;, Miesięcznik Połocki, 4(1), 18-44.</mixed-citation></ref><ref id="B30"><mixed-citation>Stahowski,&amp;nbsp;F.&amp;nbsp;K. (1818), &amp;ldquo;Rozbior dziełka Stanisława Sokołowskiego pod napisem Partitiones Ecclessiacticae&amp;rdquo;, Miesięcznik Połocki, 1(1), 43-57.</mixed-citation></ref><ref id="B31"><mixed-citation>Wańkowicz,&amp;nbsp;K. (1818), &amp;ldquo;Rozprawa o samob&amp;oacute;jstwie&amp;rdquo;, Miesięcznik Połocki, 2(7), 172-188.</mixed-citation></ref><ref id="B32"><mixed-citation>Zaleski,&amp;nbsp;J. (1818), &amp;ldquo;Rozprawa o potrzebie umiejętności prawa rzymskiego dla prawodawc&amp;oacute;w, czytana na posiedzeniu akademicznem 1818, dnia 16 września&amp;rdquo;, Miesięcznik Połocki, 3(10), 86-105.</mixed-citation></ref><ref id="B33"><mixed-citation>Załęski,&amp;nbsp;S. (1906), Jezuici w Polsce: T. 5 Jezuici w Polsce porozbiorowej, W.L. Anczyc, Krak&amp;oacute;w, Poland.</mixed-citation></ref><ref id="B34"><mixed-citation>Zbi&amp;oacute;r nauk w Akademii Połockiej Towarzystwa Jezusowego (1818), Miesięcznik Połocki,. 2 (7), 219-225.</mixed-citation></ref></ref-list></back></article>